akṣamāla
← Back to ఆ · Booklets 11–20 (digitized file 2)

ఆపద్ధర్మం āpaddharmaṃ

Original — తెలుగు
  1. ఆపది జీవనలోపే ధర్మం.

(ఆపత్కాలమందు - అనగా, ప్రాణభయము కలిగినప్పుడు - అనుసరింపవలసిన ధర్మము).

  1. ఆపద కర్తవ్య ధర్మః - (ఆపత్కాలమందు చేయవలసిన ధర్మము).

ఆపద అనగా విపత్తు; కష్టము.

“హుతాశనో జలం వ్యాధిః దుర్భిక్షం మరణం తథా |

ఇతి పంచ విధం దైవం వ్యసనం మానుషం పరం |

ఆయుధేభ్యశ్చో రేభ్యః సర్వేభ్యో రాజ వల్లభాత్ |

పృధివీపతి లోభాచ్చ నరాణాం పంచథా భయం ||“.

(ఆపద రెండు విధములుగా కలుగును –

1. దైవమువలన కలుగునది - అగ్ని, జలము, వ్యాధి, కరువు, మరణము అని అయిదు విధములు –

2. మనుష్యులవలన కలుగునది - ఆయుధములు, దొంగలు, రాజులు, రాజుల లోభము, వ్యసనము, అని అయిదు విధములు).

(ఆపత్కాలమందు చేయవలసిన ధర్మము - ఇది సాధారణధర్మము కన్న వేరైనది. సత్యము పలుకవలెననునది సాధారణ ధర్మము - సత్యము పలికిన ఇంకొక జీవికి ఆపద కలుగునేని అసత్యము పలుకుట ధర్మమే. ఇందుకు శుక్రనీతి ఉదాహరణము : -

ఆ. వారిజాక్షులందు వైవాహికములందు

ప్రాణ విత్త మాన భంగమందు

చకిత గోకులాగ్ర జన్మరక్షణమందు

బొంకవచ్చునఘము పొంద డధిప (శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతము - )

Transliteration
  1. āpadi jīvanalōpē dharmaṃ.

(āpatkālamaṃdu - anagā, prāṇabhayamu kaliginappuḍu - anusariṃpavalasina dharmamu).

  1. āpada kartavya dharmaḥ - (āpatkālamaṃdu cēyavalasina dharmamu).

āpada anagā vipattu; kaṣṭamu.

“hutāśanō jalaṃ vyādhiḥ durbhikṣaṃ maraṇaṃ tathā |

iti paṃca vidhaṃ daivaṃ vyasanaṃ mānuṣaṃ paraṃ |

āyudhēbhyaścō rēbhyaḥ sarvēbhyō rāja vallabhāt |

pṛdhivīpati lōbhācca narāṇāṃ paṃcathā bhayaṃ ||“.

(āpada reṃḍu vidhamulugā kalugunu –

1. daivamuvalana kalugunadi - agni, jalamu, vyādhi, karuvu, maraṇamu ani ayidu vidhamulu –

2. manuṣyulavalana kalugunadi - āyudhamulu, doṃgalu, rājulu, rājula lōbhamu, vyasanamu, ani ayidu vidhamulu).

(āpatkālamaṃdu cēyavalasina dharmamu - idi sādhāraṇadharmamu kanna vērainadi. satyamu palukavalenanunadi sādhāraṇa dharmamu - satyamu palikina iṃkoka jīviki āpada kalugunēni asatyamu palukuṭa dharmamē. iṃduku śukranīti udāharaṇamu : -

ā. vārijākṣulaṃdu vaivāhikamulaṃdu

prāṇa vitta māna bhaṃgamaṃdu

cakita gōkulāgra janmarakṣaṇamaṃdu

boṃkavaccunaghamu poṃda ḍadhipa (śrīmadāṃdhramahābhāgavatamu - )

English

English translation not yet available for this entry. Let us know if you'd like to help.