akṣamāla
← Back to గ · Booklets 11–20 (digitized file 2)

గృహమేధి gṛhamēdhi

Original — తెలుగు

  1. దార పరిగ్రహాః, గృహైః దారైః మేధం తే ఇతి గృహమేధినః. (భార్యను పరిగ్రహించువారు).

  2. గృహేషు ఆసక్త\ః, తద్గత పంచసూనపరః - మేధీ ఇతి హింసార్థకః.

(గృహమందాసక్తి గలవాడు. గృహమందు గల పంచశూనలవలన - చీపురు, కత్తిపీట మొదలగు వాటివలన - కలుగు పాపమును పొందువాడు - (చూడుము - ‘పంచసూనలు’).

  1. “గృహమందుండి గృహస్థాశ్రమ ధర్మముల నిర్వర్తించువాడు.

  2. సీ. - - -

గృహములలోపల గృహమేధులగు నరులాత్మతత్వము లేశమైన నెఱుగ

రంగనారతుల నిద్రాసక్తి జనురాత్రి, పోవు కుటుంబార్థ బుధ్ధి నహము

ఆ. పశు కళత్ర పుత్ర బాంధవ దేహాది

సంఘమెల్ల దమకు సత్యమనుచు

గాపురములు సేసి కడట జత్తురు

కనియుగానరంతకాలసరణి “. (శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతము - 2 - 1 - 3)

  1. “వ. కర్ణ ధారుండు నావచేతం బయోధి గడుచు చందంబున గృహమేధి సర్వాశ్రమవాసుల నరసి రక్షించుచు నిజాశ్రమంబున వ్యసనార్ణవంబు దరియింపం జేయు.భార్య పురుషునందు నర్థంబు - భార్యయందు సకల గృహకార్య భారంబునుం జేర్చి పురుషుండు నిశ్చింతుండై సుఖియించుచుండు - మఱియు నితరాశ్రయ దుర్జయంబులైన ఇంద్రియ శత్రువర్గంబుల భార్యాసమేతుండైన గృహస్తుండు; దుర్గాధిపతియైన రాజు శత్రు సంఘంబుల జయించు చందంబున, లీలామాత్రంబునం జయించు”

(శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతము- 3 - 4 - 459)

  1. “ఉ. సారవివేకలార ! గృహ సంపదలీయెడ బూర్వరీతిచే

నారయగా రుచింపవు గృహస్థునకుం; గృహమందు మాతగా

నీ రమణానుకూల రమణీమణియై తనరారు భార్యగా

నీ, రుచినొందకున్న గననేర్చునే తద్గృహమేధి సౌఖ్యముల్“. (శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతము- 4 - 26 - 778)

Transliteration

  1. dāra parigrahāḥ, gṛhaiḥ dāraiḥ mēdhaṃ tē iti gṛhamēdhinaḥ. (bhāryanu parigrahiṃcuvāru).

  2. gṛhēṣu āsakta\ḥ, tadgata paṃcasūnaparaḥ - mēdhī iti hiṃsārthakaḥ.

(gṛhamaṃdāsakti galavāḍu. gṛhamaṃdu gala paṃcaśūnalavalana - cīpuru, kattipīṭa modalagu vāṭivalana - kalugu pāpamunu poṃduvāḍu - (cūḍumu - ‘paṃcasūnalu’).

  1. “gṛhamaṃduṃḍi gṛhasthāśrama dharmamula nirvartiṃcuvāḍu.

  2. sī. - - -

gṛhamulalōpala gṛhamēdhulagu narulātmatatvamu lēśamaina neṟuga

raṃganāratula nidrāsakti janurātri, pōvu kuṭuṃbārtha budhdhi nahamu

ā. paśu kaḷatra putra bāṃdhava dēhādi

saṃghamella damaku satyamanucu

gāpuramulu sēsi kaḍaṭa jatturu

kaniyugānaraṃtakālasaraṇi “. (śrīmadāṃdhramahābhāgavatamu - 2 - 1 - 3)

  1. “va. karṇa dhāruṃḍu nāvacētaṃ bayōdhi gaḍucu caṃdaṃbuna gṛhamēdhi sarvāśramavāsula narasi rakṣiṃcucu nijāśramaṃbuna vyasanārṇavaṃbu dariyiṃpaṃ jēyu.bhārya puruṣunaṃdu narthaṃbu - bhāryayaṃdu sakala gṛhakārya bhāraṃbunuṃ jērci puruṣuṃḍu niściṃtuṃḍai sukhiyiṃcucuṃḍu - maṟiyu nitarāśraya durjayaṃbulaina iṃdriya śatruvargaṃbula bhāryāsamētuṃḍaina gṛhastuṃḍu; durgādhipatiyaina rāju śatru saṃghaṃbula jayiṃcu caṃdaṃbuna, līlāmātraṃbunaṃ jayiṃcu”

(śrīmadāṃdhramahābhāgavatamu- 3 - 4 - 459)

  1. “u. sāravivēkalāra ! gṛha saṃpadalīyeḍa būrvarīticē

nārayagā ruciṃpavu gṛhasthunakuṃ; gṛhamaṃdu mātagā

nī ramaṇānukūla ramaṇīmaṇiyai tanarāru bhāryagā

nī, rucinoṃdakunna gananērcunē tadgṛhamēdhi saukhyamul”. (śrīmadāṃdhramahābhāgavatamu- 4 - 26 - 778)

English

English translation not yet available for this entry. Let us know if you'd like to help.