akṣamāla
← Back to ఉ · Booklets 11–20 (digitized file 2)

ఉపద్రష్ట upadraṣṭa

Original — తెలుగు

  1. సాక్షి.

  2. సర్వసాక్షి స్వరూపత్వాత్ ఉపద్రష్టా.

(అన్నింటిలోను అంతరాత్మగానుండుటచేత, సమస్తమైనవి చేయుపనులకు సాక్షియగుటచేత ఉపద్రష్ట యనబడుచున్నాడు).

  1. కర్తృసమీపస్థస్సన్ కర్తృన్ పశ్యతి, న స్వయంకర్తా ఇత్యుపద్రష్టా. అతః న కర్తృత్వాది సంసార ధర్మవత్వ మాత్మనః ఇత్యర్థః - “ఉపద్రష్టా అనుమంతా”ఇతిశ్రుతిః.

(కర్తకు దగ్గరగానేయుండి కర్తని - కర్త చేయు పనులను చూచువాడు. అందుచేత ఉపద్రష్తయని చెప్పబడుచున్నాడు - అందుచేత కర్తృత్వము మొదలగు సంసార ధర్మములు పరమాత్మకు లేవు).

  1. “అస్మిన్ దేహే అవస్థితో అయంపురుషః దేహ ప్రవృత్యనుగుణ సంకల్పాది రూపేణ దేహస్య ఉపద్రష్టా : (శ్రీ రామానుజః)

(ఈ దేహములోనే ఉండి ప్రవృత్తికి తగిన సంకల్పము మొదలగువాటిని కలుగచేయుటవలన దేహమునకు ఆత్మ ఉపద్రష్ట).

  1. “ద్రష్టా ప్రమాణాదివశేన దృశ్యానాం ప్రదర్శకః. ఉపద్రష్టా, యథావత్ స్వయం అప్రవృత్తః. ప్రవర్తమానస్యఅను సంధాతా”.

(శ్రీవేదాంతదేశికః)

(ప్రత్యక్షాది ప్రమాణములచేత దృశ్యవస్తువులన్నింటినీ చూపించువాడు ద్రష్టా. స్వయముగా తాను ప్రవృత్తిలేనివాడైనను -యే విధమైన వ్యాపారము లేనివాడైనను - వ్యవహరించువారిని అనిసంధించువాడు).

  1. సమీపస్థః సన్ ద్రష్టా, స్వయం అవ్యాపృతః యథా ఋత్విగ్యమానేషు యజ్ఞ కర్మా నృపృతేషు తటస్థః అస్యః అవ్యాపృతః యజ్ఞవిద్యా కుశలః ఋత్విగ్యజమాన వ్యాపారగుణదోషాణాం. ఈక్షితా తద్వత్ చ కార్యకరణవ్యాపారేషు అవ్యాపృతః అన్యః తద్విలక్షణః తేషాం కార్య కరణానాం సవ్యాపారాణాం సామీప్యేన ద్రష్టా,ఉపద్రష్టా; అథవా, దేహ చక్షుర్మనో బుద్ధ్యాత్మనః ద్రష్టారః, తేషాం బాహ్యః ద్రష్టా దేహః తతః ఆరభ్య అంతర తమశ్చ - ప్రత్యక్ సమీపే ఆత్మా ద్రష్టా, యతః పరః అంతరతమః నాస్తిద్రష్టా సః అతిశయ సామీప్యేన ద్రష్టత్వాత్ ఉపద్రష్టాస్యాత్ యజ్ఞోపద్రష్ట సర్వ విషయీ కరణాత్ ఉపద్రష్టా“. (శ్రీశంకరః)

(యజ్ఞకర్మలో ఋత్విక్ యజమానులు ఆకర్మలో పనిచేయుచుండగా, యజ్ఞవిధిని రెలిసిన ఇతరుడు ఋత్వికుడు యజమాని చేయు కర్మలలో గల దోషములను తటస్థుడుగా నుండి చూచువాడువలె దగ్గర ఉండికూడ ఆ యా పనులలో జోక్యములేకుండ తటస్థుడుగానుండి చూచువాడు ఉపద్రష్ట; లేక, దేహము, కళ్ళు, మనస్సు, బుద్ధి, ఆత్మ ఇవి ద్రష్టలు. వాటిని పైనుండి చూచునది దేహము - వాటికన్న లోపలనున్న ప్రత్యగాత్మకి దగ్గరగా - సమీపమందు - ఉండు ఆత్మ ద్రష్ట.ఈ ఆత్మకన్న ఇంకాలోపల సాక్షివలెనుండునది మరేమీలేదు - అట్టి ఆత్మ మిక్కిలి దగ్గరగానుండి చూచునది యగుటచేత ఉపద్రష్ట, లేక ; యజ్ఞమునకు ఉపద్రష్ట అయినట్లుగనే, అన్నియు తనకు విషయములే యగుటవలన, అన్నింటినీ దగ్గరగానుండి చూచువాడు కనుక ఉపద్రష్ట).

  1. ఉప = సమీపమందుండి, ద్రష్ట = చూచువాడు.
Transliteration

  1. sākṣi.

  2. sarvasākṣi svarūpatvāt upadraṣṭā.

(anniṃṭilōnu aṃtarātmagānuṃḍuṭacēta, samastamainavi cēyupanulaku sākṣiyaguṭacēta upadraṣṭa yanabaḍucunnāḍu).

  1. kartṛsamīpasthassan kartṛn paśyati, na svayaṃkartā ityupadraṣṭā. ataḥ na kartṛtvādi saṃsāra dharmavatva mātmanaḥ ityarthaḥ - “upadraṣṭā anumaṃtā”itiśrutiḥ.

(kartaku daggaragānēyuṃḍi kartani - karta cēyu panulanu cūcuvāḍu. aṃducēta upadraṣtayani ceppabaḍucunnāḍu - aṃducēta kartṛtvamu modalagu saṃsāra dharmamulu paramātmaku lēvu).

  1. “asmin dēhē avasthitō ayaṃpuruṣaḥ dēha pravṛtyanuguṇa saṃkalpādi rūpēṇa dēhasya upadraṣṭā : (śrī rāmānujaḥ)

(ī dēhamulōnē uṃḍi pravṛttiki tagina saṃkalpamu modalaguvāṭini kalugacēyuṭavalana dēhamunaku ātma upadraṣṭa).

  1. “draṣṭā pramāṇādivaśēna dṛśyānāṃ pradarśakaḥ. upadraṣṭā, yathāvat svayaṃ apravṛttaḥ. pravartamānasyaanu saṃdhātā”.

(śrīvēdāṃtadēśikaḥ)

(pratyakṣādi pramāṇamulacēta dṛśyavastuvulanniṃṭinī cūpiṃcuvāḍu draṣṭā. svayamugā tānu pravṛttilēnivāḍainanu -yē vidhamaina vyāpāramu lēnivāḍainanu - vyavahariṃcuvārini anisaṃdhiṃcuvāḍu).

  1. samīpasthaḥ san draṣṭā, svayaṃ avyāpṛtaḥ yathā ṛtvigyamānēṣu yajña karmā nṛpṛtēṣu taṭasthaḥ asyaḥ avyāpṛtaḥ yajñavidyā kuśalaḥ ṛtvigyajamāna vyāpāraguṇadōṣāṇāṃ. īkṣitā tadvat ca kāryakaraṇavyāpārēṣu avyāpṛtaḥ anyaḥ tadvilakṣaṇaḥ tēṣāṃ kārya karaṇānāṃ savyāpārāṇāṃ sāmīpyēna draṣṭā,upadraṣṭā; athavā, dēha cakṣurmanō buddhyātmanaḥ draṣṭāraḥ, tēṣāṃ bāhyaḥ draṣṭā dēhaḥ tataḥ ārabhya aṃtara tamaśca - pratyak samīpē ātmā draṣṭā, yataḥ paraḥ aṃtaratamaḥ nāstidraṣṭā saḥ atiśaya sāmīpyēna draṣṭatvāt upadraṣṭāsyāt yajñōpadraṣṭa sarva viṣayī karaṇāt upadraṣṭā”. (śrīśaṃkaraḥ)

(yajñakarmalō ṛtvik yajamānulu ākarmalō panicēyucuṃḍagā, yajñavidhini relisina itaruḍu ṛtvikuḍu yajamāni cēyu karmalalō gala dōṣamulanu taṭasthuḍugā nuṃḍi cūcuvāḍuvale daggara uṃḍikūḍa ā yā panulalō jōkyamulēkuṃḍa taṭasthuḍugānuṃḍi cūcuvāḍu upadraṣṭa; lēka, dēhamu, kaḷḷu, manassu, buddhi, ātma ivi draṣṭalu. vāṭini painuṃḍi cūcunadi dēhamu - vāṭikanna lōpalanunna pratyagātmaki daggaragā - samīpamaṃdu - uṃḍu ātma draṣṭa.ī ātmakanna iṃkālōpala sākṣivalenuṃḍunadi marēmīlēdu - aṭṭi ātma mikkili daggaragānuṃḍi cūcunadi yaguṭacēta upadraṣṭa, lēka ; yajñamunaku upadraṣṭa ayinaṭluganē, anniyu tanaku viṣayamulē yaguṭavalana, anniṃṭinī daggaragānuṃḍi cūcuvāḍu kanuka upadraṣṭa).

  1. upa = samīpamaṃduṃḍi, draṣṭa = cūcuvāḍu.
English

1. The witness (sākṣī). 2. He is called upadraṣṭā because he is, by his very nature, the witness of all things — dwelling as the inner self within everything, he witnesses whatever is done. 3. Standing near the agent, he only sees the agent — he does not act himself; hence upadraṣṭā, "the witness." Therefore agency and the rest of the qualities of worldly existence never belong to the Self — as scripture says, "the witness, the sanctioner" (upadraṣṭānumantā). 4. "The puruṣa who dwells within this very body is the upadraṣṭā of the body, in that he brings about the resolve and the rest appropriate to the body's activity" (Śrī Rāmānuja) — the indwelling Self actively generates the will behind the body's engagement with the world. 5. "The seer displays all visible things through direct perception and the other means of knowledge; the upadraṣṭā, though himself uninvolved in any activity, keeps watch over what is being carried out" (Śrī Vedānta Deśika). 6. "Standing near, he sees, without engaging in any action himself — as one skilled in sacrificial procedure watches the priest and the patron perform the rite, observing their merits and faults while remaining uninvolved; so too the Self stands apart from the workings of body and senses, uninvolved in them, yet — nothing being nearer than the Self itself — sees from a position of utmost closeness, and is therefore called upadraṣṭā" (Śrī Śaṅkara) — here the Self's utter non-agency is the whole point: it witnesses everything and does nothing. 7. Upa, "near"; draṣṭā, "the seer" — one who sees from close at hand.