akṣamāla
← Back to త · Booklets 21–30 (digitized file 3)

తమము tamamu

Original — తెలుగు

  1. చీకటి, శోకము, తమోగుణము

  2. తమః ఇతి అంధకారస్య అజ్ఞానస్యచ నామ, తత్ర అంధకారః ఉపమానం, అజ్ఞానం ఉపమేయం. తమము అనునది అంధకారమునకు (చీకటికి) అజ్ఞానమునకు పేరు. అంధకారము ఉపమానము, అజ్ఞానము ఉపమేయము).

  3. సంసారం; సంసారాఖ్యం తమః. (సంసారము, సంసారమను పేరుగల చీకటి).

  4. తమః జడం, మోహాత్మకం లోష్ట శిలాదివత్.

(జడస్వభావముగలది. లోష్టము, శిల మొదలగువాటి వంటిది, మోహాత్మకము (మోహము) మోహింపచేయునది).

  1. జీవాత్మనాం జ్ఞానసంకోచకం, తమోగుణం, ఆత్మ ప్రస్వాపనం.

(జీవాత్మల జ్ఞానము సంకోచించునట్లు చేయునది, తమోగుణము, ఆత్మయొక్క స్వప్నావస్థ).

  1. క్రోధము, నరకము.

  2. “చక్షుర్వృత్తి నిరోధకం - శార్వరాధికం తమ ఉచ్యతే. (శ్రీశంకరః - బ్రహ్మసూత్రభాష్యే)

“శార్వర్యాం రాత్రౌ భవం శార్వరం - నీలమితి యావత్”

(చక్షుర్వృత్తిని - చూపును - నిరోధించునది - అమావాస్యరాత్రినాటి చీకటి-).

  1. తమశ్శబ్దేన ఆచ్ఛా దకత్వం వివక్షితం-

(తమము అనగా ఆచ్ఛాదించునది -కను దృష్టిని కప్పిపుచ్చునది - జ్ఞానమును ఆచ్ఛాదించునది, కప్పిపుచ్చునది).

  1. అనాత్మయగు దేహాదులందు ఆత్మాభిమానము తమస్సు -

  2. “ఆవరణమనియెడిది వివేకించినాను నిశ్చయించనివ్వదు కనుక అవిద్య యనిపించుకొనును. నిబిడాంధకారమువలెనే ముందు వెనుకలనుపించనియ్యదు కనుక తమస్సనే పేరాయెను. లేని ప్రపంచమును కలుగచేస్తుంది కనుక మాయయను పేరాయెను”.

(బ్రహ్మవిద్యా సుధావర్ణము - 7)

  1. “రామే ణైవహృతం మహత్తరతమో” (శ్రీరామకర్ణామృతం - 3 - 77)

  2. తమః ప్రాయము - (తమోగుణప్రధానము).

Transliteration

  1. cīkaṭi, śōkamu, tamōguṇamu

  2. tamaḥ iti aṃdhakārasya ajñānasyaca nāma, tatra aṃdhakāraḥ upamānaṃ, ajñānaṃ upamēyaṃ. tamamu anunadi aṃdhakāramunaku (cīkaṭiki) ajñānamunaku pēru. aṃdhakāramu upamānamu, ajñānamu upamēyamu).

  3. saṃsāraṃ; saṃsārākhyaṃ tamaḥ. (saṃsāramu, saṃsāramanu pērugala cīkaṭi).

  4. tamaḥ jaḍaṃ, mōhātmakaṃ lōṣṭa śilādivat.

(jaḍasvabhāvamugaladi. lōṣṭamu, śila modalaguvāṭi vaṃṭidi, mōhātmakamu (mōhamu) mōhiṃpacēyunadi).

  1. jīvātmanāṃ jñānasaṃkōcakaṃ, tamōguṇaṃ, ātma prasvāpanaṃ.

(jīvātmala jñānamu saṃkōciṃcunaṭlu cēyunadi, tamōguṇamu, ātmayokka svapnāvastha).

  1. krōdhamu, narakamu.

  2. “cakṣurvṛtti nirōdhakaṃ - śārvarādhikaṃ tama ucyatē. (śrīśaṃkaraḥ - brahmasūtrabhāṣyē)

“śārvaryāṃ rātrau bhavaṃ śārvaraṃ - nīlamiti yāvat”

(cakṣurvṛttini - cūpunu - nirōdhiṃcunadi - amāvāsyarātrināṭi cīkaṭi-).

  1. tamaśśabdēna ācchā dakatvaṃ vivakṣitaṃ-

(tamamu anagā ācchādiṃcunadi -kanu dṛṣṭini kappipuccunadi - jñānamunu ācchādiṃcunadi, kappipuccunadi).

  1. anātmayagu dēhādulaṃdu ātmābhimānamu tamassu -

  2. “āvaraṇamaniyeḍidi vivēkiṃcinānu niścayiṃcanivvadu kanuka avidya yanipiṃcukonunu. nibiḍāṃdhakāramuvalenē muṃdu venukalanupiṃcaniyyadu kanuka tamassanē pērāyenu. lēni prapaṃcamunu kalugacēstuṃdi kanuka māyayanu pērāyenu”.

(brahmavidyā sudhāvarṇamu - 7)

  1. “rāmē ṇaivahṛtaṃ mahattaratamō” (śrīrāmakarṇāmṛtaṃ - 3 - 77)

  2. tamaḥ prāyamu - (tamōguṇapradhānamu).

English

English translation not yet available for this entry. Let us know if you'd like to help.