← Back to హ · Booklets 51–60 (digitized file 6)

హిరణ్మయః పురుషః hiraṇmayaḥ puruṣaḥ

Original — తెలుగు
  1. “అధ ఏషోంతరాదిత్యే హిరనంఅయః పురుషో దృశ్యతే, హిరణ్య శ్మశ్రుః, హిరణయ్కేశః ఆప్రణఖాత సర్వ ఏవ సువర్ణః”.

(ఛాందోగ్యోపమిషత్ - 1 - 6 to 8)

(సూర్యుని లోపల హిరణ్యమయమైన పురుషుడు కనబడుచున్నాడు - అతడు జ్యోతి స్వరూపములగు మీసములు, కేశములు గలవాడు. కాలి గోరు మొదలు అంతయు జ్యోతిస్వరూపముగా గలవాడు. హిరణ్యమనగా జ్యోతిస్సు).

  1. “యత్యూక్తం హిరణ్య శ్మ శ్రుత్వాది రూపవత్వ శ్రవణం పరమేశ్వరే నోప పద్యతే - ఇత్యుత్రబ్రూమః -” స్యాత్పరమేశ్వర్స్యా సీచ్చ వశాన్మా యా మయం రూపం సాధకానుగ్రహార్థం –

“మాయాహ్యేషా మయాసృష్టా యన్మాంపశ్యసి, నారద |

సర్వభొత గుణైర్యుక్తం మైవం మాజ్జా తు మర్హసి |”

ఇతి స్మరణాత్ అపిచ యత్రనిరస్త సర్వ విశేషం పారమేశ్వరం రూపముపదిశ్యతేభవతి, తత్ర శాస్త్రం - “అశబ్దం మస్పర్శ మరూప మవ్యయం||” ఇత్యాది సర్వకారణత్వాత్తు వికరధర్మైరపి కైశ్చిద్విశిష్టః పరమేశ్వరః ఉపాశ్యత్వేన నిర్దిశ్యతే - “సర్వ కర్మా, సర్వకామస్సర్వగంధ స్సర్వరసః” ఇత్యాదినా - తథా హిరణ్యస్మశృత్వాది నిర్దేశో(అ)పి భవిష్యతి. సర్వగత ద్వా ద్బ్రహ్మణో వ్యోమ వత్సర్వాంతరత్వోప పత్తేః (శ్రీశంకరః - బ్రహ్మసూత్రభాష్యే - 1 -1 - 20)

(పరమాత్మ హిరణ్యస్మశ్రువు మొదలగునవి గలవాడు అనుట పొసగదు - అనిన దానికిట్లు చెప్పబడుచున్నది
  • సాధక్రుని అనుగ్రహించుటకు పరమేశ్వరుడు ఇచ్ఛావశాత్ మాయామయ శరీరమును తాల్చును - ఇప్పుడు నువ్వు చూచు ఎ రూపము నాచేత సృష్టింపబడిన నామాయ. సర్వభూతగణములతో కూడియున్న ఇప్పుడు నువ్వు చూచు నా రూపము నువ్వు చూడలేవు అని ఇట్లు ఏ విధమైన విశేషములు లేని రూపము (నిర్విశేషరూపము) అని చెప్పబడినది. ఈ విషయమై శాస్త్రమిట్లు చెప్పుచున్నది : - “పరమాత్మ అశబ్దము, అస్పర్శము, అరూపము, అవ్యయము” అని మొదలగునవి అయినది. అన్నింటికి పరమేశ్వరుడు కారణమగుటచేత, వికారధర్మములచేత కొందఱిచేత సవిశేష పరబ్రహ్మగా ఉపాసించబడుచున్నాడు. ” సర్వ కర్మా సర్వ కామః సర్వగంధః, సర్వరసః ” ఇట్లు చెప్పబడియుండుటవలన. ఆ ప్రకారముగానే హిరణ్మయ స్మశ్రువు అను మొదలగు వాక్యములు గూడ పరబ్రహ్మయందు కలుగుచున్నవి. ఎందుచేతననగా పరబ్రహ్మ సర్వగతుడు (అన్నింటిలోనుండువాడు) ఆకారమువలె అన్నింటిలోను అంతరాత్మగా నుండువాడు).
  1. “యథా వ్రీహిర్వా యవోవా, శ్యామాకోవా, శ్యామక తండు లోవా ఏవమయ మంతరాత్మనో పురుషో హిరణ్మయః” -

(ధాన్యపు గింజకాని, యవగింజకాని, చామ బియ్యపుగింజకాని యేమాదిరిగా లోపలనుండునో అట్లే హురణమయుడగు పురుషుడు (పరమాత్మ) అంతరాత్మగా నున్నాడు).

  1. హిరణ్య శ్మశ్రు కేశాదికైంతు మాయికం, పరమేశ్వరస్య లోకానుగ్రహార్థ ముపపద్యతే ఇతి -

(హిరణ్మయము, శ్మశ్రువులు మొదలగునవి పరబ్రహ్మ గుఱించి చెప్పుట మాయ) (లోకమునకు గ్రహించుటకు చెప్పినదే)

Transliteration
  1. “adha ēṣōṃtarādityē hiranaṃayaḥ puruṣō dṛśyatē, hiraṇya śmaśruḥ, hiraṇaykēśaḥ āpraṇakhāta sarva ēva suvarṇaḥ”.

(chāṃdōgyōpamiṣat - 1 - 6 to 8)

(sūryuni lōpala hiraṇyamayamaina puruṣuḍu kanabaḍucunnāḍu - ataḍu jyōti svarūpamulagu mīsamulu, kēśamulu galavāḍu. kāli gōru modalu aṃtayu jyōtisvarūpamugā galavāḍu. hiraṇyamanagā jyōtissu).

  1. “yatyūktaṃ hiraṇya śma śrutvādi rūpavatva śravaṇaṃ paramēśvarē nōpa padyatē - ityutrabrūmaḥ -” syātparamēśvarsyā sīcca vaśānmā yā mayaṃ rūpaṃ sādhakānugrahārthaṃ –

“māyāhyēṣā mayāsṛṣṭā yanmāṃpaśyasi, nārada |

sarvabhota guṇairyuktaṃ maivaṃ mājjā tu marhasi |”

iti smaraṇāt apica yatranirasta sarva viśēṣaṃ pāramēśvaraṃ rūpamupadiśyatēbhavati, tatra śāstraṃ - “aśabdaṃ masparśa marūpa mavyayaṃ||” ityādi sarvakāraṇatvāttu vikaradharmairapi kaiścidviśiṣṭaḥ paramēśvaraḥ upāśyatvēna nirdiśyatē - “sarva karmā, sarvakāmassarvagaṃdha ssarvarasaḥ” ityādinā - tathā hiraṇyasmaśṛtvādi nirdēśō(a)pi bhaviṣyati. sarvagata dvā dbrahmaṇō vyōma vatsarvāṃtaratvōpa pattēḥ (śrīśaṃkaraḥ - brahmasūtrabhāṣyē - 1 -1 - 20)

(paramātma hiraṇyasmaśruvu modalagunavi galavāḍu anuṭa posagadu - anina dānikiṭlu ceppabaḍucunnadi
  • sādhakruni anugrahiṃcuṭaku paramēśvaruḍu icchāvaśāt māyāmaya śarīramunu tālcunu - ippuḍu nuvvu cūcu e rūpamu nācēta sṛṣṭiṃpabaḍina nāmāya. sarvabhūtagaṇamulatō kūḍiyunna ippuḍu nuvvu cūcu nā rūpamu nuvvu cūḍalēvu ani iṭlu ē vidhamaina viśēṣamulu lēni rūpamu (nirviśēṣarūpamu) ani ceppabaḍinadi. ī viṣayamai śāstramiṭlu ceppucunnadi : - “paramātma aśabdamu, asparśamu, arūpamu, avyayamu” ani modalagunavi ayinadi. anniṃṭiki paramēśvaruḍu kāraṇamaguṭacēta, vikāradharmamulacēta koṃdaṟicēta saviśēṣa parabrahmagā upāsiṃcabaḍucunnāḍu. ” sarva karmā sarva kāmaḥ sarvagaṃdhaḥ, sarvarasaḥ ” iṭlu ceppabaḍiyuṃḍuṭavalana. ā prakāramugānē hiraṇmaya smaśruvu anu modalagu vākyamulu gūḍa parabrahmayaṃdu kalugucunnavi. eṃducētananagā parabrahma sarvagatuḍu (anniṃṭilōnuṃḍuvāḍu) ākāramuvale anniṃṭilōnu aṃtarātmagā nuṃḍuvāḍu).
  1. “yathā vrīhirvā yavōvā, śyāmākōvā, śyāmaka taṃḍu lōvā ēvamaya maṃtarātmanō puruṣō hiraṇmayaḥ” -

(dhānyapu giṃjakāni, yavagiṃjakāni, cāma biyyapugiṃjakāni yēmādirigā lōpalanuṃḍunō aṭlē huraṇamayuḍagu puruṣuḍu (paramātma) aṃtarātmagā nunnāḍu).

  1. hiraṇya śmaśru kēśādikaiṃtu māyikaṃ, paramēśvarasya lōkānugrahārtha mupapadyatē iti -

(hiraṇmayamu, śmaśruvulu modalagunavi parabrahma guṟiṃci ceppuṭa māya) (lōkamunaku grahiṃcuṭaku ceppinadē)

English

English translation not yet available for this entry. Let us know if you'd like to help.