← Back to స · Booklets 51–60 (digitized file 6)

స్థాణువు sthāṇuvu

Original — తెలుగు
  1. స్థిరమైనది.

  2. స్థిరత్వాత్ స్థాణః - (శ్రీశంకరః)

(స్థిరముగా నుండునది కనుక స్థాణువు)

“స్థాణురివ స్థిరః” (శ్రీశంకరః)

(స్థాణువు వలె స్థిరమైనవాడు)

  1. స్థిర స్వభావః - రూపాంతరాపత్తి శూన్యః –

(స్థిరమైన స్వభావముగలవాడు - ఇంకొక రూపము గలవాడుగా మారనివాడు).

  1. “పూర్వ రూపా పరిత్యాగేన స్థిర స్వభావః అతః క్షీరాదివకార్యః -” (శ్రీనీలకంఠవ్యాఖ్య)

(మొదటి రూపమును విడిచిపెట్టకుండటచేత స్థిరమైన స్వభావము కలవాడు - అందుచేతనే పాలు మొదలగువాటివలె మార్పు చెందనివాడు).

  1. శాఖా శూన్య వృక్షస్కందః - అనభిజ్ఞః - అచేతశ్చ ఇతి ప్రతీతి కో లోక అర్థః.

(కొమ్మలు లేని చెట్టు యొక్క మొరడు, మొద్దు, తెలివి తక్కువవాడు, చైతన్యము లేనివాడు - స్తబ్దుడు అని లోకములో వాడుకగా అర్థము గలవాడు).

  1. శుష్కవృక్షః; సర్వ వైకారికలయే స్థాణు స్థిష్ఠతి. యేన సః ఇతి స్మృతేః - ప్రళయోత్తరమపి స్థితిమాన్ ఇతి చ.

(ఎందుకు పనికిరాని చెట్టు - ఎండిపోయిన చెట్టు - శుష్కించిన చెట్టు - ప్రకృతి యొక్క వికారములన్నియు లయమును పొందినపుడు ఉండువాడు - అనగా ప్రళయము తర్వాత మిగిలియుండువాడు - “సర్వ వైకారిక లయే స్థాణు స్తిష్టతి ఏవ సః” - ఇతి నిరుక్తేః - అని నిరుక్తి చెప్పుచున్నది.

  1. “స్థితి శీలాని పృధివ్యాదీని తిష్టంతి అస్మిన్ ఇతి స్థాణుః”. (శ్రీశంకరః)

(స్థావరములు అయిన భూమి మొదలగునవి ఇతని యందుండును కనుక స్థాణువు - అనగా, అవి ఉండుటకు స్థానమైన వాడు - పృధివి చాలాకాలమువరకు ఉండునది. అట్టిది తనయందుండుటచేత దానికంటె చాలాకాలము తాను ఉండువాడు).

  1. ఆత్మ అన్నింటిలోను వ్యాపించియుండునది, ఇది కాక మరొక చోటికి - వెళ్ళదు - వెళ్ళుటకు మరొక చోటు లేదు - అందుచేత స్థిరముగా అన్నింటిలోనుండువాడు).

  2. “శ్లో||. నిత్యత్వాత్ సర్వగోవ్యాపి, వ్యాపిత్వాత్ స్థాణువత్ స్థిరః |

స్థిరత్వాత్ క్రియా శూన్యః తస్మా దాత్మా చిరంతనః ||

- - - స్థాణుత్వా దని కార్యోయం - - - “. (గీతాభావప్రకాశము - 2 - 297 to 299)

(ఆత్మ నిత్యుడగుటవలన అన్నింటిలోను వ్యాపించియుండువాడు - అట్లు వ్యాపించియుండునది కనుక స్థాణువు వలె స్థిరముగా నుండువాడు - స్థిరముగా నుండువాడు కనుక వికారములు - మార్పులు - లేనివాడు - అందుచేత చిరంతనుడు - చాకాలమునుండి యున్నవాడు).

Transliteration
  1. sthiramainadi.

  2. sthiratvāt sthāṇaḥ - (śrīśaṃkaraḥ)

(sthiramugā nuṃḍunadi kanuka sthāṇuvu)

“sthāṇuriva sthiraḥ” (śrīśaṃkaraḥ)

(sthāṇuvu vale sthiramainavāḍu)

  1. sthira svabhāvaḥ - rūpāṃtarāpatti śūnyaḥ –

(sthiramaina svabhāvamugalavāḍu - iṃkoka rūpamu galavāḍugā māranivāḍu).

  1. “pūrva rūpā parityāgēna sthira svabhāvaḥ ataḥ kṣīrādivakāryaḥ -” (śrīnīlakaṃṭhavyākhya)

(modaṭi rūpamunu viḍicipeṭṭakuṃḍaṭacēta sthiramaina svabhāvamu kalavāḍu - aṃducētanē pālu modalaguvāṭivale mārpu ceṃdanivāḍu).

  1. śākhā śūnya vṛkṣaskaṃdaḥ - anabhijñaḥ - acētaśca iti pratīti kō lōka arthaḥ.

(kommalu lēni ceṭṭu yokka moraḍu, moddu, telivi takkuvavāḍu, caitanyamu lēnivāḍu - stabduḍu ani lōkamulō vāḍukagā arthamu galavāḍu).

  1. śuṣkavṛkṣaḥ; sarva vaikārikalayē sthāṇu sthiṣṭhati. yēna saḥ iti smṛtēḥ - praḷayōttaramapi sthitimān iti ca.

(eṃduku panikirāni ceṭṭu - eṃḍipōyina ceṭṭu - śuṣkiṃcina ceṭṭu - prakṛti yokka vikāramulanniyu layamunu poṃdinapuḍu uṃḍuvāḍu - anagā praḷayamu tarvāta migiliyuṃḍuvāḍu - “sarva vaikārika layē sthāṇu stiṣṭati ēva saḥ” - iti niruktēḥ - ani nirukti ceppucunnadi.

  1. “sthiti śīlāni pṛdhivyādīni tiṣṭaṃti asmin iti sthāṇuḥ”. (śrīśaṃkaraḥ)

(sthāvaramulu ayina bhūmi modalagunavi itani yaṃduṃḍunu kanuka sthāṇuvu - anagā, avi uṃḍuṭaku sthānamaina vāḍu - pṛdhivi cālākālamuvaraku uṃḍunadi. aṭṭidi tanayaṃduṃḍuṭacēta dānikaṃṭe cālākālamu tānu uṃḍuvāḍu).

  1. ātma anniṃṭilōnu vyāpiṃciyuṃḍunadi, idi kāka maroka cōṭiki - veḷḷadu - veḷḷuṭaku maroka cōṭu lēdu - aṃducēta sthiramugā anniṃṭilōnuṃḍuvāḍu).

  2. “ślō||. nityatvāt sarvagōvyāpi, vyāpitvāt sthāṇuvat sthiraḥ |

sthiratvāt kriyā śūnyaḥ tasmā dātmā ciraṃtanaḥ ||

- - - sthāṇutvā dani kāryōyaṃ - - - “. (gītābhāvaprakāśamu - 2 - 297 to 299)

(ātma nityuḍaguṭavalana anniṃṭilōnu vyāpiṃciyuṃḍuvāḍu - aṭlu vyāpiṃciyuṃḍunadi kanuka sthāṇuvu vale sthiramugā nuṃḍuvāḍu - sthiramugā nuṃḍuvāḍu kanuka vikāramulu - mārpulu - lēnivāḍu - aṃducēta ciraṃtanuḍu - cākālamunuṃḍi yunnavāḍu).

English

English translation not yet available for this entry. Let us know if you'd like to help.